ภาพรวมการจดทะเบียนบริษัทในประเทศไทย (Company Registration Thailand)
การจดทะเบียนบริษัทจำกัด (Limited Company) ในประเทศไทยอยู่ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 22 และพระราชบัญญัติกำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัทจำกัด ฯลฯ พ.ศ. 2499 โดยมีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) กระทรวงพาณิชย์เป็นหน่วยงานรับจดทะเบียน ตั้งแต่ปี 2566 กฎหมายได้ผ่อนคลายให้บริษัทจำกัดสามารถจดทะเบียนได้โดยผู้เริ่มก่อการเพียง 2 คน (จากเดิม 3 คน) ทำให้ SME และ Startup ตั้งบริษัทได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ในปี 2568 DBD เปิดระบบ e-Registration ให้จดทะเบียนออนไลน์ผ่าน DBD Biz Regist ได้เต็มรูปแบบ ลดเวลาจาก 7 วันเหลือ 1–2 วันทำการ กระบวนการหลักประกอบด้วย (1) จองชื่อบริษัท (Reservation) มีอายุ 30 วัน (2) จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ (MOA) ระบุวัตถุประสงค์ ทุนจดทะเบียน กรรมการ (3) ประชุมจัดตั้งและจดทะเบียนบริษัท (4) ขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษี (Tax ID) และ VAT (5) เปิดบัญชีธนาคารนิติบุคคล และ (6) ขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วันหลังมีลูกจ้างคนแรก สำหรับชาวต่างชาติที่ต้องการถือหุ้นบริษัทไทย ต้องพิจารณาพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (Foreign Business Act) ซึ่งกำหนดว่าธุรกิจในบัญชี 1–3 คนต่างชาติถือหุ้นได้ไม่เกิน 49% เว้นแต่ได้รับ Foreign Business License หรือ BOI Promotion
ขั้นตอนการจดทะเบียนบริษัทแบบละเอียด
ILC ให้บริการจดทะเบียนบริษัทตั้งแต่วางแผนโครงสร้างผู้ถือหุ้นไปจนถึงเปิดบัญชีธนาคารและขึ้นทะเบียน VAT/ประกันสังคม โดยแบ่งเป็น 7 ขั้นตอนดังนี้
1) วางแผนโครงสร้างและจองชื่อ
เลือกประเภทบริษัท (จำกัด/มหาชน/ห้างหุ้นส่วน) กำหนดผู้ถือหุ้น สัดส่วน ทุนจดทะเบียน แล้วจองชื่อผ่าน DBD (ห้ามซ้ำหรือใกล้เคียงบริษัทเดิม)
2) ร่างหนังสือบริคณห์สนธิ MOA
ระบุชื่อบริษัท สำนักงาน วัตถุประสงค์ (สูงสุด 30 ข้อ) ทุนจดทะเบียน มูลค่าหุ้น รายชื่อผู้เริ่มก่อการ 2 คนขึ้นไป
3) ประชุมจัดตั้งบริษัท
ผู้ถือหุ้นประชุมแต่งตั้งกรรมการ ผู้สอบบัญชี กำหนดข้อบังคับบริษัท และรับรองงบดุลเปิดกิจการ
4) จดทะเบียนที่ DBD
ยื่นแบบ บอจ.1, บอจ.2, บอจ.3, บอจ.5 พร้อมสำเนาบัตรกรรมการ และหลักฐานสำนักงาน ค่าธรรมเนียม 5,500 บาท (ทุน 1 ล้าน)
5) ขอเลขผู้เสียภาษีและ VAT
ยื่นแบบ ภ.พ.01 ที่สรรพากรพื้นที่ (บังคับจด VAT หากรายได้เกิน 1.8 ล้าน/ปี หรือธุรกิจที่กฎหมายกำหนด)
6) เปิดบัญชีนิติบุคคลและ Corporate Seal
เปิดบัญชีธนาคารในนามบริษัท (SCB/KBank/BBL) และทำตราประทับบริษัท (ไม่บังคับตามกฎหมายใหม่ แต่ธนาคารส่วนใหญ่ยังขอ)
7) ขึ้นทะเบียนประกันสังคม/แจ้งเข้าระบบภาษี
หลังมีลูกจ้างคนแรก ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วัน และยื่น ภ.ง.ด.51/50 ตามรอบปีบัญชี
เอกสารและเงื่อนไขในการจดทะเบียนบริษัท
การเตรียมเอกสารครบทำให้จดทะเบียนได้ภายใน 1–2 วัน หากขาดเอกสารสำคัญ DBD จะให้แก้ไขและยื่นใหม่ ทำให้เสียเวลาเพิ่ม 3–5 วัน
รูปแบบธุรกิจและกรณีใช้งาน
โครงสร้างบริษัทที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ สัญชาติผู้ถือหุ้น และแผนขยายในอนาคต ILC วิเคราะห์และแนะนำโครงสร้างที่เหมาะที่สุด
SME ไทย 100% ทุน 1 ล้าน
เหมาะกับร้านค้า บริการ ตัวแทน ทุน 1 ล้าน จ่ายจริง 25% พอ (250,000 บาท)
บริษัทต่างชาติ 49% + ไทย 51%
เหมาะกับธุรกิจในบัญชี 3 FBA ที่ไม่ต้องขอ FBL ต้องมีคนไทยถือหุ้นจริง (ไม่ใช่ Nominee)
BOI + ต่างชาติ 100%
ธุรกิจที่ได้รับส่งเสริม BOI ต่างชาติถือหุ้นได้ 100% + สิทธิภาษี Corporate 0–8 ปี
Foreign Business License
ธุรกิจในบัญชี 2 ที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติเป็นรายกรณี ใช้เวลา 60–120 วัน
บริษัทมหาชน (PLC)
เตรียม IPO ต้องผู้ถือหุ้น 15 คน ทุน 5 ล้านขึ้นไป และผ่าน SEC/SET
US Treaty Amity
คนอเมริกันถือหุ้น 100% ได้ในธุรกิจส่วนใหญ่ตามสนธิสัญญาอเมริกา-ไทย 2509
เปรียบเทียบโครงสร้างธุรกิจในไทย
แต่ละโครงสร้างมีข้อดี-ข้อจำกัดต่างกันในด้านภาษี ความรับผิด และการขยายกิจการ ควรเลือกให้ตรงเป้าหมายระยะยาว