Treaty of Amity vs. BOI vs. Free Trade Zone — เลือกโครงสร้างไหนคุ้มที่สุดสำหรับนักลงทุนอเมริกัน

1) โครงสร้างและฐานกฎหมายของแต่ละทาง

Treaty of Amity and Economic Relations ระหว่างสหรัฐฯ–ไทย ลงนามปี 1966 ให้สิทธิ 'national treatment' แก่บริษัทที่ US citizen/entity ถือหุ้น ≥ 51% — สามารถประกอบกิจการเกือบทุกประเภทได้เท่าคนไทย ยกเว้น 6 sectors ที่ excluded (communications, transportation, banking, land ownership, natural resource exploitation, agriculture)

BOI promotion ตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมการลงทุน 2520 ให้สิทธินักลงทุนต่างชาติทุกสัญชาติถือหุ้น 100% ในกิจการที่ได้รับส่งเสริม + CIT exemption 3–13 ปี + สิทธิ machinery/land — เงื่อนไข: ต้องอยู่ในบัญชีกิจการที่ส่งเสริม (ปัจจุบัน 250+ ประเภท)

Free Trade Zone (Free Zone ของ IEAT หรือ Bonded Warehouse ของกรมศุลกากร) ไม่ใช่โครงสร้างถือหุ้น แต่เป็นพื้นที่ที่ได้สิทธิยกเว้นอากรและ VAT สำหรับวัตถุดิบที่นำเข้าเพื่อผลิตส่งออก — ต้องใช้คู่กับ BOI หรือ Amity Treaty ในการถือหุ้น > 49%

2) 12 มิติเปรียบเทียบ — ตารางสรุป

มิติ 1 (ผู้มีสิทธิ): Amity = US citizen/entity เท่านั้น; BOI = ทุกสัญชาติ; FTZ = ต้องเป็น operator ในนิคม IEAT หรือใช้ bonded warehouse ของศุลฯ

มิติ 2 (Foreign ownership cap): Amity = 100% ยกเว้น 6 excluded sectors; BOI = 100% ในกิจการที่ส่งเสริม; FTZ = ขึ้นกับโครงสร้างเจ้าของ (ต้องใช้ BOI/Amity ร่วม)

มิติ 3 (CIT exemption): Amity = ไม่มี (เสียปกติ 20%); BOI = ยกเว้น 3–13 ปี + เพิ่มเติมได้ 50% อีก 5 ปี; FTZ = ไม่มีโดยตรง แต่มี input duty exemption

มิติ 4 (Machinery duty): Amity = ไม่มี; BOI = ยกเว้น 100% ในหมวด A; FTZ = ยกเว้นถ้านำเข้าเพื่อผลิตในเขต

มิติ 5 (Raw material duty): Amity = ไม่มี; BOI = ยกเว้นสำหรับการส่งออก (RMTS); FTZ = ยกเว้น 100% ถ้า re-export หรือขายในเขต

มิติ 6 (Land ownership): Amity = ห้ามถือครองที่ดิน (Land Code 1954 ยังบังคับ); BOI = ได้ในหมวด A1–A3 อัตโนมัติ; FTZ = ได้เฉพาะพื้นที่ในเขต IEAT ผ่าน long-term lease

มิติ 7 (Work permit ratio): Amity = 4 คนไทย : 1 ต่างชาติ (ปกติ); BOI = ยกเว้นข้อบังคับสัดส่วน + Section 24/25 fast-track; FTZ = ยกเว้นในเขต IEAT

มิติ 8 (Timeline): Amity = 3–5 เดือน (ต้องขอ certification จาก US Commercial Service ก่อน); BOI = 3–6 เดือน; FTZ = 2–4 เดือน (เพิ่มเติมจากโครงสร้างถือหุ้น)

มิติ 9 (Application fees): Amity ~2,000 USD (รวม US CS + DBD); BOI 6,000 บาท (ราชการ); FTZ 50,000–200,000 บาทขึ้นกับพื้นที่

มิติ 10 (Ongoing compliance): Amity = รายงานประจำปี DBD ปกติ; BOI = F PM PA 01 + audit BOI; FTZ = customs audit ทุก 6 เดือน + inventory reconciliation

มิติ 11 (Exit flexibility): Amity = ขายหุ้นได้เสรีถ้า buyer เป็น US citizen; BOI = มี clawback ถ้าปิดใน 5 ปี; FTZ = ต้อง close-out customs procedure

มิติ 12 (Political risk): Amity ต้อง renew ทุกครั้งที่ treaty มีการทบทวน (ล่าสุด 2023) — มีความไม่แน่นอนทางการทูต; BOI/FTZ เป็น domestic law มีเสถียรภาพสูงกว่า

3) Decision Tree — เลือกโครงสร้างในไม่กี่นาที

คำถาม 1: ธุรกิจอยู่ใน 6 excluded sectors ของ Amity หรือไม่ (comms, transport, banking, land, natural resource, agriculture)? ถ้าใช่ → ต้องใช้ BOI (ถ้ากิจการเข้าเกณฑ์) — Amity ไม่ช่วย

คำถาม 2: กิจการอยู่ในบัญชีที่ BOI ส่งเสริมหรือไม่? ถ้าใช่และต้องการยกเว้น CIT → BOI คุ้มกว่า; ถ้าใช่แต่กำไรต่ำหรือขาดทุนช่วงแรก → Amity ประหยัดกว่าเพราะไม่มี compliance ประจำปี

คำถาม 3: ต้องการถือครองที่ดินหรือไม่? ถ้าใช่ → BOI (หมวด A1–A3) เท่านั้น; Amity ห้ามถือครองที่ดินเสมอ

คำถาม 4: ธุรกิจ export-oriented > 60% ใช้วัตถุดิบนำเข้าหนักหรือไม่? ถ้าใช่ → รวม BOI + FTZ เพื่อได้ทั้ง CIT exemption และ input duty exemption

คำถาม 5: มีแผน trade sale ใน 3–4 ปี? ถ้าใช่ → Amity ช่วยให้ exit ง่ายกว่าเพราะไม่มี BOI clawback แต่ต้องหา US buyer

คำถาม 6: กิจการเป็น HQ/regional service? → BOI IBC/IPO/ITC เท่านั้น — Amity/FTZ ไม่ได้ประโยชน์เพราะไม่มีการผลิต

4) Dual-Track Strategy — ยื่นทั้ง Amity + BOI พร้อมกัน

สำหรับ US investor ที่ยังไม่แน่ใจว่า BOI จะอนุมัติหรือไม่ ILC แนะนำให้ยื่น Amity certification ก่อน (ใช้เวลา 4–6 สัปดาห์) เพื่อ secure foundation ให้ตั้งบริษัทถือหุ้น 100% ได้ทันที — จากนั้นค่อยยื่น BOI แยก

ข้อดีของ dual-track: (1) เริ่ม operating ได้ทันทีขณะรอ BOI, (2) ถ้า BOI reject ยังมี Amity เป็น backup — โครงสร้างธุรกิจไม่ต้องรื้อ, (3) เมื่อได้ BOI แล้วสามารถ 'stack' สิทธิได้ ทั้ง 100% ownership (Amity แล้ว) + CIT exemption (BOI)

ข้อควรระวัง: ต้อง disclose ต่อ BOI ว่าเป็น Amity company ในตอนยื่น (mandatory field in F PA PP 01) — ปกปิดจะถือว่า material misrepresentation และเสียสิทธิทั้งหมด

Case: ลูกค้า ILC บริษัท medical device จาก Boston ยื่น Amity ในเดือน ก.พ. 2568 ได้ approval พ.ค. 2568 → ยื่น BOI หมวด A2 ในเดือน มี.ค. 2568 ได้ approval ก.ย. 2568 → รวม timeline ประหยัด 4 เดือนเทียบกับยื่นตามลำดับ

5) เอกสารและกระบวนการที่ ILC ดูแลใน dual-track

Amity documents: Articles of Incorporation (US) พร้อม apostille, shareholder list + citizenship proof (passport/naturalization), US Commercial Service application, Thai DBD company registration + FBL exemption certificate

BOI documents: F PA PP 01, business plan (TH+EN), financial projection 5 ปี, technology transfer plan (ถ้ามี), shareholder declaration (ต้องระบุ Amity status)

Coordination timeline: ILC จัดทีมแยก 2 lawyer — 1 คนโฟกัส Amity/DBD, อีกคนโฟกัส BOI — เพื่อไม่ให้เกิด information mismatch ระหว่าง filing

Post-approval: ต้องรายงานทั้ง Amity annual filing (DBD) + BOI F PM PA 01 ปกติ — ILC ให้บริการ combined compliance package ปีละ 60,000 บาท