Work Permit ประเทศไทย: เข้าใจตั้งแต่ Non-B ถึง Tor Tor 3 ในหน้าเดียว
ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) เป็นเอกสารทางราชการที่ออกโดยกระทรวงแรงงาน (Department of Employment) ให้ชาวต่างชาติที่ประสงค์จะทำงานในราชอาณาจักรไทยตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และฉบับแก้ไข พ.ศ. 2561 ระบบใบอนุญาตทำงานของไทยผูกกับระบบวีซ่าอย่างแยกกันไม่ออก โดยชาวต่างชาติต้องมี Non-Immigrant Visa (ส่วนใหญ่คือ Non-B, Non-IB, Non-ED, Non-O) ก่อนจึงจะสามารถยื่นขอ Work Permit ได้ กระบวนการยื่นแบ่งออกได้เป็น 3 ระบบใหญ่คือ (1) ระบบ Tor Tor 3 (ตท.3) สำหรับการเดินตามช่องทางกระทรวงแรงงานปกติ (2) ระบบ BOI สำหรับบริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ที่มี Single Window ที่ One Stop Service Center for Visas and Work Permits ชั้น 18 อาคาร Chamchuri Square (3) ระบบ IEAT สำหรับนิคมอุตสาหกรรม นอกจากนี้ยังมีระบบใหม่อีก 3 ระบบสำหรับกลุ่มเฉพาะคือ (a) Smart Visa สำหรับผู้เชี่ยวชาญและ Startup (b) LTR Visa (Long-Term Resident) 10 ปี สำหรับกลุ่มลงทุนสูงและ Digital Nomad (c) DTV (Destination Thailand Visa) สำหรับ Freelancer 5 ปี ที่ได้รับอนุมัติในปี 2567 การเลือกช่องทางที่เหมาะสมขึ้นกับประเภทธุรกิจ ทุนจดทะเบียน จำนวนพนักงานคนไทย และรายได้บริษัท โดยทั่วไปบริษัทที่ไม่ได้รับ BOI จะต้องเข้าเงื่อนไข ‘4 คนไทยต่อ 1 ต่างชาติ’ และทุนจดทะเบียน 2 ล้านบาทต่อ Work Permit 1 ใบ (10 ล้านบาทสำหรับกิจการที่ไม่ต้องปฏิบัติตาม 4:1) ค่าธรรมเนียม Work Permit ปีละ 3,000 บาท (2 ปี 6,000 บาท) และมี Foreign Business License (FBL) สำหรับกิจการที่อยู่ในบัญชี 3 ของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ที่ต้องขอเพิ่ม
ขั้นตอนการยื่น Work Permit แบบละเอียด (ระบบ ตท.3)
แม้จะมีหลายช่องทาง แต่ระบบที่บริษัททั่วไปใช้บ่อยที่สุดคือ ตท.3 กระบวนการ 8 ขั้นตอนของ ILC ที่ปฏิบัติจริงในปี 2568–2569 มีดังนี้
1) ประเมินคุณสมบัติบริษัทและตำแหน่ง
ตรวจทุนจดทะเบียน (2 ล้าน/Work Permit), อัตราส่วน 4 คนไทย:1 ต่างชาติ, ประเภทกิจการต้องไม่อยู่บัญชี 1 ห้ามต่างชาติ
2) เตรียมเอกสารบริษัท
หนังสือรับรอง บอจ.5 บอจ.3 งบการเงินล่าสุด ประกันสังคมพนักงานไทย ภาษี ภ.ง.ด.1 6 เดือน
3) เตรียมเอกสารส่วนตัวของผู้ยื่น
พาสปอร์ต วุฒิการศึกษา ใบรับรองงาน 2 ประเทศ CV รูปถ่ายชุดสุภาพ 3×4 cm พื้นหลังขาว
4) ยื่นขอ Non-B Visa ที่สถานทูตไทยต่างประเทศ
แนบใบ WP.3 (ใบขอวีซ่าจากกระทรวงแรงงาน) และเอกสารบริษัท เพื่อให้สถานทูตอนุมัติ Single Entry Non-B 3 เดือน
5) เข้าประเทศไทยด้วย Non-B
เมื่อได้รับอนุมัติแล้ว บินเข้าไทย ประทับตรา Non-B ที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง
6) ยื่น ตท.1 ขอ Work Permit
ยื่นที่สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กระทรวงแรงงาน (ดินแดง) หรือสำนักงานจังหวัด รอ 5–7 วันทำการ
7) รับเล่ม Work Permit
เมื่ออนุมัติแล้ว รับเล่มสีน้ำเงินพร้อมค่าธรรมเนียม 3,000 บาท/ปี (สูงสุด 2 ปี = 6,000 บาท)
8) เปลี่ยน Non-B เป็น Non-B 1 ปี ที่ ตม.
นำ Work Permit ไปยื่นที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (Chaengwattana) ขอเปลี่ยนวีซ่าเป็น 1 ปี Multiple Entry
เงื่อนไขและเอกสารที่ต้องเตรียม
การขาดเอกสารเพียงชิ้นเดียวสามารถทำให้กระบวนการล่าช้าไปได้อีก 2–4 สัปดาห์ ILC จึงกำหนด checklist มาตรฐาน 12 รายการต่อไปนี้เป็นข้อบังคับก่อนยื่น
กรณีตัวอย่างการเลือกช่องทาง
จากลูกค้าบริษัท 500+ ราย/ปีที่ ILC ดำเนินการให้ พบว่าการเลือกช่องทางที่เหมาะสมช่วยลดเวลาลงได้ 30–60% ตัวอย่างที่พบบ่อยได้แก่
Startup Tech Fintech (Series A)
แนะนำ Smart Visa T (Talent) 4 ปี ไม่ต้องขอ Work Permit แยก และไม่จำกัด 4:1
โรงงานผลิตในนิคม
ใช้ระบบ IEAT One Stop Center ที่การนิคมอุตสาหกรรม ยื่นและได้อนุมัติ Work Permit + Visa 1 ปีในวันเดียว
บริษัทที่ได้รับ BOI
ใช้ Single Window BOI ที่ Chamchuri Square ไม่ต้องเข้าเงื่อนไข 4:1 และไม่จำกัดจำนวน Work Permit
ผู้บริหารระดับสูงเงินเดือน > 80,000 USD
แนะนำ LTR Visa (Long-Term Resident) 10 ปี Work Permit ผูกอัตโนมัติผ่าน BOI
Digital Nomad/Freelancer
แนะนำ DTV (Destination Thailand Visa) 5 ปี พำนักครั้งละ 180 วัน ไม่ต้องมี Work Permit
ธุรกิจ SME ทั่วไป (ไม่ได้ BOI)
ใช้ระบบ ตท.3 ปกติ ต้องเข้าเงื่อนไข 4:1 และทุน 2 ล้านบาท/Work Permit
เปรียบเทียบระบบ Work Permit
ระบบที่ใช้ในการขอ Work Permit มีผลต่อระยะเวลารวม ค่าใช้จ่าย และเงื่อนไขในการต่ออายุอย่างมาก บริษัทควรเลือกให้เหมาะกับรูปแบบธุรกิจตั้งแต่แรก