Work Permit ประเทศไทย: เข้าใจตั้งแต่ Non-B ถึง Tor Tor 3 ในหน้าเดียว
ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) เป็นเอกสารทางราชการที่ออกโดยกระทรวงแรงงาน (Department of Employment) ให้ชาวต่างชาติที่ประสงค์จะทำงานในราชอาณาจักรไทยตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และฉบับแก้ไข พ.ศ. 2561 ระบบใบอนุญาตทำงานของไทยผูกกับระบบวีซ่าอย่างแยกกันไม่ออก โดยชาวต่างชาติต้องมี Non-Immigrant Visa (ส่วนใหญ่คือ Non-B, Non-IB, Non-ED, Non-O) ก่อนจึงจะสามารถยื่นขอ Work Permit ได้ กระบวนการยื่นแบ่งออกได้เป็น 3 ระบบใหญ่คือ (1) ระบบ Tor Tor 3 (ตท.3) สำหรับการเดินตามช่องทางกระทรวงแรงงานปกติ (2) ระบบ BOI สำหรับบริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ที่มี Single Window ที่ One Stop Service Center for Visas and Work Permits ชั้น 18 อาคาร Chamchuri Square (3) ระบบ IEAT สำหรับนิคมอุตสาหกรรม นอกจากนี้ยังมีระบบใหม่อีก 3 ระบบสำหรับกลุ่มเฉพาะคือ (a) Smart Visa สำหรับผู้เชี่ยวชาญและ Startup (b) LTR Visa (Long-Term Resident) สำหรับกลุ่มที่เข้าเกณฑ์ของ BOI (c) DTV (Destination Thailand Visa) สำหรับผู้ทำงานทางไกลให้ต่างประเทศ ซึ่งไม่ให้สิทธิทำงานกับนายจ้างไทย การเลือกช่องทางที่เหมาะสมขึ้นกับประเภทธุรกิจ ทุนจดทะเบียน จำนวนพนักงานคนไทย และรายได้บริษัท โดยทั่วไปบริษัทที่ไม่ได้รับ BOI จะต้องเข้าเกณฑ์ทุนจดทะเบียนและสัดส่วนพนักงานไทยที่ทางการใช้พิจารณา ค่าธรรมเนียมราชการเป็นไปตามประกาศกรมการจัดหางาน และมี Foreign Business License (FBL) สำหรับกิจการที่อยู่ในบัญชี 3 ของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ที่ต้องขอเพิ่ม
ขั้นตอนการยื่น Work Permit แบบละเอียด (ระบบ ตท.3)
แม้จะมีหลายช่องทาง แต่ระบบที่บริษัททั่วไปใช้บ่อยที่สุดคือ ตท.3 กระบวนการ 8 ขั้นตอนของ ILC ที่ปฏิบัติจริงในปี 2567–2568 มีดังนี้
1) ประเมินคุณสมบัติบริษัทและตำแหน่ง
ตรวจทุนจดทะเบียนและสัดส่วนพนักงานไทยตามเกณฑ์ที่ทางการใช้, ประเภทกิจการต้องไม่อยู่บัญชี 1 ห้ามต่างชาติ
2) เตรียมเอกสารบริษัท
หนังสือรับรอง บอจ.5 บอจ.3 งบการเงินล่าสุด ประกันสังคมพนักงานไทย ภาษี ภ.ง.ด.1 6 เดือน
3) เตรียมเอกสารส่วนตัวของผู้ยื่น
พาสปอร์ต วุฒิการศึกษา ใบรับรองงาน 2 ประเทศ CV รูปถ่ายชุดสุภาพ 3×4 cm พื้นหลังขาว
4) ยื่นขอ Non-B Visa ที่สถานทูตไทยต่างประเทศ
แนบใบ WP.3 (ใบขอวีซ่าจากกระทรวงแรงงาน) และเอกสารบริษัท เพื่อให้สถานทูตพิจารณาวีซ่า Non-B ตามประเภทที่เหมาะสม
5) เข้าประเทศไทยด้วย Non-B
เมื่อได้รับอนุมัติแล้ว บินเข้าไทย ประทับตรา Non-B ที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง
6) ยื่น ตท.1 ขอ Work Permit
ยื่นที่สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กระทรวงแรงงาน (ดินแดง) หรือสำนักงานจังหวัด รอ — ระยะเวลาประเมินตามเอกสารของท่าน
7) รับเล่ม Work Permit
เมื่ออนุมัติแล้ว รับใบอนุญาตทำงาน (เล่มหรือแบบดิจิทัล) และชำระค่าธรรมเนียมราชการตามประกาศกรมการจัดหางาน
8) เปลี่ยน Non-B เป็น Non-B 1 ปี ที่ ตม.
นำ Work Permit ไปยื่นที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (Chaengwattana) ขอขยายระยะเวลาพำนักตามเงื่อนไขของตรวจคนเข้าเมือง
เงื่อนไขและเอกสารที่ต้องเตรียม
การขาดเอกสารเพียงชิ้นเดียวอาจทำให้ต้องยื่นเพิ่มเติมหรือล่าช้า ตัวอย่างเอกสารที่มักต้องใช้มีดังนี้ (รายการจริงขึ้นกับหน่วยงานและกรณี)
กรณีตัวอย่างการเลือกช่องทาง
ช่องทางที่เหมาะสมขึ้นกับประเภทธุรกิจและผู้สมัคร ตัวอย่างที่พบบ่อยได้แก่ (ต้องตรวจคุณสมบัติจริงทุกกรณี)
Startup Tech Fintech (Series A)
อาจพิจารณา SMART Visa หากเข้าเกณฑ์ของ BOI ซึ่งมีเงื่อนไขการทำงานต่างจากระบบปกติ
โรงงานผลิตในนิคม
ใช้ระบบ IEAT One Stop Center ที่การนิคมอุตสาหกรรม ยื่นผ่านศูนย์บริการของการนิคมอุตสาหกรรมสำหรับกิจการที่มีสิทธิ
บริษัทที่ได้รับ BOI
ใช้ Single Window BOI ที่ Chamchuri Square ซึ่งอาจได้รับยกเว้นเงื่อนไขบางข้อตามสิทธิที่ได้รับส่งเสริม
ผู้บริหารหรือผู้เชี่ยวชาญที่เข้าเกณฑ์ LTR
อาจพิจารณา LTR Visa ซึ่งมีช่องทางขอใบอนุญาตทำงานแบบดิจิทัลผ่าน BOI ตามเงื่อนไข
Digital Nomad/Freelancer
DTV เหมาะกับผู้ทำงานทางไกลให้นายจ้างหรือลูกค้าต่างประเทศ แต่ไม่ให้สิทธิทำงานกับนายจ้างหรือลูกค้าในไทย
ธุรกิจ SME ทั่วไป (ไม่ได้ BOI)
ใช้ระบบ ตท.3 ปกติ ต้องเข้าเงื่อนไขทุนและสัดส่วนพนักงานไทยตามที่ทางการกำหนด
เปรียบเทียบระบบ Work Permit
ระบบที่ใช้ในการขอ Work Permit มีผลต่อระยะเวลารวม ค่าใช้จ่าย และเงื่อนไขในการต่ออายุอย่างมาก บริษัทควรเลือกให้เหมาะกับรูปแบบธุรกิจตั้งแต่แรก
